شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام خرید محصولات استیل، با اصطلاحات و کدهای مختلفی روبرو شوید و ندانید کدامیک دقیقا برای کار شما مناسب است! انتخاب اشتباه یک آلیاژ نه تنها هزینه اضافی روی دست شما میگذارد، بلکه ممکن است کل پروژه را با خطر خوردگی یا شکست مواجه کند.
در مهتاب استیل، هدف ما تنها فروش نیست؛ بلکه میخواهیم شما با دیدی باز و اطلاعات کامل دست به انتخاب بزنید.
استیل ضد زنگ چیست و چرا زنگ نمیزند؟
قبل از اینکه وارد بحث پیچیده گریدها شویم، بیایید خیلی ساده ببینیم اصلا چرا به این فلز میگوییم “ضد زنگ” فولاد معمولی ترکیبی از آهن و کربن است که به راحتی در مجاورت هوا و رطوبت اکسید میشود (زنگ میزند). اما در استیل ضد زنگ، یک عنصر قلدور به نام کروم وجود دارد.
وقتی حداقل 10.5 درصد کروم به آهن اضافه میشود، این عنصر با اکسیژن هوا واکنش میدهد و یک لایه بسیار نازک و نامرئی روی سطح فلز میسازد.
این لایه مثل یک سپر عمل کرده و اجازه نمیدهد اکسیژن به لایه های زیرین فلز برسد. علاوه بر کروم، عناصر دیگری مثل نیکل و مولیبدن هم به این ترکیب اضافه میشوند تا خواص آن را برای محیطهای مختلف تقویت کنند.
تفاوت استیل بگیر و نگیر
در بازار ایران، رایجترین اصطلاحی که از زبان بازاریان و صنعتگران میشنوید، تقسیمبندی استیل به دو گروه “بگیر” و “نگیر” است. اما این اصطلاحات دقیقا چه معنایی دارند؟
این نامگذاری بر اساس خاصیت مغناطیسی استیل انجام شده است.
- استیل بگیر: خاصیت مغناطیسی دارد و آهنربا را جذب میکند.
- استیل نگیر: خاصیت مغناطیسی ندارد و آهنربا به آن نمیچسبد.
یک باور غلط رایج در بین مردم
بسیاری از افراد تصور میکنند اگر یک ورق استیل جذب آهنربا شود، یعنی کیفیت پایینی دارد یا “آهن” آن زیاد است و زود زنگ میزند. این تفکر کاملاً اشتباه است.
دلیل جذب شدن یا نشدن آهنربا، میزان آهن موجود در آلیاژ نیست؛ بلکه به “ساختار بلوری” و چیدمان اتمهای آن برمیگردد. هم استیل بگیر و هم نگیر، هر دو دارای آهن هستند، اما آرایش اتمی آنها باعث رفتار متفاوت در برابر میدان مغناطیسی میشود.
بنابراین، تست آهنربا راه درستی برای تشخیص کیفیت ضد زنگ بودن نیست، بلکه فقط نوع آلیاژ (سری ساختاری) را مشخص میکند.
مقاومت در برابر حرارت
یکی دیگر از تفاوتهای مهم بین این دو دسته، رفتارشان در برابر حرارت است.
استیل بگیر (معمولاً سری 400)
اگر این ورقها را برای مدت طولانی در معرض حرارت مستقیم و شدید قرار دهید، ممکن است بخشی از کربن و کروم خود را از دست بدهند. این مسئله باعث میشود در دماهای بسیار بالا دچار تغییر رنگ یا حتی پوسیدگی شوند.
استیل نگیر (معمولاً سری 300)
این سری به دلیل وجود نیکل بیشتر، ساختار پایدارتری دارند و در برابر شوکهای حرارتی و دماهای بالا مقاومت بهتری از خود نشان میدهند. به همین دلیل است که در ظروف پختوپز باکیفیت یا مخازن صنعتی از این سری استفاده میشود.
جدول مقایسه استیل بگیر و نگیر
| ویژگی | ورق استیل نگیر (سری 300) | ورق استیل بگیر (سری 400) |
| خاصیت مغناطیسی | جذب آهنربا نمیشود | جذب آهنربا میشود |
| ساختار میکروسکوپی | آستنیتی (حاوی نیکل بالا) | فریتی یا مارتنزیتی (نیکل کم یا صفر) |
| گریدهای معروف | 304، 316، 321، 309 | 410، 420، 430 |
| مقاومت به خوردگی | بسیار بالا | خوب (در محیطهای کمتر خورنده) |
| کاربرد اصلی | محیطهای شیمیایی، صنایع غذایی، دکوراتیو | ساخت کارد و چنگال، بدنه لوازم خانگی، اگزوز |
| قیمت | معمولاً گرانتر (به دلیل نیکل) | ارزانتر |
بررسی دقیق انواع استیل ضد زنگ بر اساس گرید
استیل یک کد سه رقمی دارد که شناسنامه آن محسوب میشود. شناخت این کدها به شما کمک میکند تا در مهتاب استیل دقیقا همان چیزی را سفارش دهید که نیاز دارید.
استیل 300 (آستنیتی – نگیر)
استیلهای سری 300 محبوبترین نوع فولاد زنگنزن در دنیا هستند. نیکل موجود در این آلیاژها باعث پایداری ساختار آستنیتی شده و خاصیت شکلپذیری و جوشکاری فوقالعادهای به آنها میدهد.
استیل 304 یا همان 18/8 (18% کروم و 8% نیکل) همهکارهترین گرید است که در لوازم آشپزخانه، نمای ساختمان و تجهیزات صنعتی استفاده میشود.
استیل 316 با داشتن مولیبدن، برای محیطهای اسیدی و نمکی مثل مناطق ساحلی ایران مناسبتر است. استیل 321 هم با تیتانیوم اضافهشده، در جوشکاری و دماهای بالا عملکرد بهتری دارد.
مقایسه استیل 304 و 201
استیل 201 ارزانتر است چون منگنز جای نیکل را گرفته، اما مقاومت کمتری به خوردگی دارد. برای فضای باز و مرطوب 304 انتخاب کنید؛ برای دکوراسیون داخلی و محیط خشک، 201 هزینه ها را کم میکند.
استیل 400 (فریتی و مارتنزیتی – بگیر)
استیلهای سری 400 فاقد نیکل هستند یا مقدار بسیار کمی از آن دارند، به همین دلیل قیمت پایینتری نسبت به سری 300 دارند.
استیل 430 شناختهشدهترین نوع استیل بگیر است که شکلپذیری مناسبی دارد و در برابر زنگزدگی محیطهای معمولی مقاوم است؛ بدنه یخچال و ماشین لباسشویی معمولاً از این گرید ساخته میشود.
استیل 410 و 420 سختی بالایی دارند و امکان سختکاری با عملیات حرارتی را دارند؛ این ویژگی آنها را برای ساخت چاقو، قیچی، ابزار جراحی و قطعات مقاوم به سایش ایدهآل کرده است. کارد و چنگالهای غذاخوری روی میز شما احتمالاً از استیل 420 ساخته شدهاند.
استیلهای نسوز (مقاوم به حرارت)
استیلهای معمولی در دماهای بالای 800 درجه سانتیگراد کارایی خود را از دست میدهند و اینجاست که استیلهای نسوز وارد میدان میشوند.
استیل 309 تا دمای 1000 درجه سانتیگراد مقاومت میکند و در برابر اکسیداسیون پایدار باقی میماند. استیل 310 قویترین گرید در تحمل حرارت است و تا 1100 درجه سانتیگراد دوام میآورد.
این آلیاژ با حدود 25 درصد کروم و 20 درصد نیکل ساخته میشود که همین ترکیب غنی، قیمت بالاتری را نسبت به سایر گریدها به آن داده است. کوره های صنعتی، اجزای توربین و تجهیزات پتروشیمی از جمله کاربردهای اصلی این استیلها هستند.
جدول شماره آنالیز شیمیایی و کاربرد انواع استیل ضد زنگ
| گرید استیل | کروم (%) | نیکل (%) | مولیبدن (%) | سایر عناصر مهم | ویژگی بارز |
| 304 | 18-20 | 8-10.5 | – | – | پرکاربردترین، تعادل قیمت و کیفیت |
| 316 | 16-18 | 10-14 | 2-3 | – | مقاوم به محیطهای اسیدی و کلریدی |
| 321 | 17-19 | 9-12 | – | تیتانیوم | مقاوم به خوردگی در جوشکاری |
| 430 | 16-18 | < 0.75 | – | – | بگیر، سطح براق، قیمت مناسب |
| 420 | 12-14 | – | – | کربن بالا | سختی بالا، قابلیت تیز شدن (چاقو) |
| 310 | 24-26 | 19-22 | – | – | نسوز، تحمل دمای بسیار بالا |
کاربردهای انواع استیل
در مهتاب استیل، انواع مقاطع استیل ضد زنگ از جمله میلگرد استیل، ورق استیل، پروفیل استیل، نبشی و ناودانی استیل و لوله استیل عرضه میشود. برخی از کاربردها عبارتند از:
- ورق استیل 304 برای جلوه دکوراتیو و مقاومت متوسط در آشپزخانه های صنعتی
- لوله استیل 316 برای انتقال سیالات خورنده در صنایع پتروشیمی
- نبشی و ناودانی استیل فریتی در ساخت سازه های سبک و قطعات تزئینی
- میلگرد استیل آستنیتی در پروژه های ساختمانی بر اساس استانداردهای ASTM
- پروفیل استیل مارتنزیتی برای ساخت تیغه ها و ابزار برش
نکته: بسته به نیاز پروژه، مهتاب استیل میتواند ابعاد و آلیاژ دلخواه را تامین کرده و مشاوره فنی رایگان ارائه دهد.
جمع بندی
ما در مجموعه مهتاب استیل، تلاش میکنیم تا کاملترین سبد محصولات را برای مشتریان عزیز فراهم کنیم. چه شما به دنبال میلگرد استیل برای شفتهای صنعتی باشید، چه برای ساخت مخازن به ورق استیل باکیفیت نیاز داشته باشید، ما بهترین برندهای وارداتی را در اختیار شما میگذاریم.
برای سفارش انواع مقاطع استیل و دریافت مشاوره فنی، با کارشناسان مهتاب استیل تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره انواع استیل ضد زنگ
آیا استیل 304 هم ممکن است زنگ بزند؟
بله، در شرایط خاص. اگر استیل 304 در معرض مواد شیمیایی بسیار قوی (مثل جوهر نمک غلیظ) یا محیطهای بسیار آلوده به کلر برای مدت طولانی قرار گیرد و تمیز نشود، ممکن است دچار خوردگی شود. برای این محیطها باید از 316 استفاده کرد.
چگونه استیل 304 را از 316 تشخیص دهیم؟
این دو آلیاژ از نظر ظاهری کاملاً شبیه هم هستند و هر دو نگیر میباشند. تنها راه تشخیص قطعی، آنالیز شیمیایی یا استفاده از قطره های شناساگر مولیبدن است که روی فلز ریخته میشود و با تغییر رنگ، نوع آن را مشخص میکند.
چرا قیمت ورق استیل 316 از 304 بیشتر است؟
به دلیل وجود عنصر مولیبدن و معمولا درصد نیکل بالاتر در استیل 316، قیمت تمام شده این آلیاژ در بازار جهانی گرانتر است.
آیا استیل بگیر (سری 400) کیفیت پایینی دارد؟
خیر، این یک باور غلط است. استیلهای سری 400 برای کاربردهای خاص خودشان (مثل جاهایی که نیاز به خاصیت مغناطیسی یا سختی بالا است) طراحی شدهاند و در جایگاه خودشان عالی عمل میکنند.
تفاوت گرید 304 و 316 در چیست؟
– 304 : 18٪ کروم، 8٪ نیکل، بدون مولیبدن
– 316 : 16–18٪ کروم، 10–14٪ نیکل، 2–3٪ مولیبدن → مقاومت خوردگی بالاتر در محیط کلرایدی
کدام استیل برای محیط دریایی مناسبتر است؟
گرید 316 یا دوپلکس 2205 مشخصاً برای محیطهای شور و کلرایدی توصیه میشوند، بهدلیل مقاومت بالاتر در برابر خوردگی تنشی و شیارشدگی.
چگونه استیل ضد زنگ اصل را تشخیص دهیم؟
- آزمون آهنربا: آلیاژ آستنیتی (304/316) جذب نمیشود.
- آنالیز شیمیایی (EDS) یا طیفسنجی: درصد عناصر اصلی را میسنجد.
- آزمون مقاومت به اسید نیتریک: گرید اصلی در 20% اسید نیتریک زنگ نمیزند.
آیا میتوان استیل ضد زنگ را رنگآمیزی یا روکش کرد؟
بله، از پوششهای اپوکسی یا پودری صنعتی میتوان روی استیل استفاده کرد؛ اما باید زیرلایه را یکنواخت تمیز و دپسیو کرد تا چسبندگی و دوام رنگ تضمین شود.
نگهداری و تمیزکاری استیل ضد زنگ چگونه است؟
- پاککاری مرتب با آب و صابون ملایم
- جلوگیری از تماس طولانی با کلریدها (نمک)
- استفاده از پدهای غیرساینده و ضدانعکاس
افزودن دیدگاه